ประเพณีไหลเรือไฟ

Category: ประเพณีไทยภาคอีสาน Comments: No comments

ประเพณีไทยภาคอีสานไหลเรือไฟ

ประเพณีไหลเรือไฟ เป็นประเพณีไทยของชาวอีสาน ภาษาท้องถิ่นเรียกว่า “เฮือไฟ” ปฏิบัติกันในเทศกาลออกพรรษา ในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ หรือ วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ในช่วงเทศกาลออกพรรษา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสักการะพกาพรหม การบวงสรวงพระธาตุจุฬามณี  บูชารอยพระพุทธบาทของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ณ ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที

ประวัติความเป็นมาของประเพณีไหลเรือไฟมีดังนี้ กล่าวคือพระพุทธเจ้าเสด็จไปฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของพญานาค พระพุทธองค์ได้แสดงธรรมเทศนาโปรดพญานาคที่เมืองบาดาล และพญานาคได้ทูลขอพระพุทธองค์ประทับรอบพระบาทไว้ ณ ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที ต่อมาบรรดาเทวดา มนุษย์ ตลอดจนสัตว์ทั้งหลายได้มาสักการะบูชา รอยพระพุทธบาท นอกจากนี้ประเพณีไหลเรือไฟยังจัดขึ้นเพื่อขอขมาลาโทษพระแม่คงคาที่ได้ทิ้งสิ่งปฏิกูล และเป็นการเอาไฟเผาความทุกข์ให้ลอยไปกับสายน้ำ ประเพณีไทยภาคอีสานนี้ถูกสืบทอดกันมาเป็นเวลายาวนาน

ประเพณีไทยภาคอีสานไหลเรือไฟ

เรือไฟประกอบด้วย ๒ ส่วน คือ ส่วนที่เป็นทุ่นสำหรับลอยน้ำ จะใช้ไม้ที่ลอยน้ำ มาผูกติดกันเป็นแพ และส่วนที่เป็นรูปร่างสำหรับจุดไฟ เป็นส่วนที่อยู่บนทุ่นใช้ไม้ไผ่ ลำยาวแข็งแรง ตั้งปลายขึ้นทั้ง ๓ ลำ เป็นเสารับน้ำหนักของแผลง และแผลงนี้ ก็ทำด้วยไม้ไผ่ขนาดเล็กมาผูกยึดไขว้กัน เป็นตารางสี่เหลี่ยม ระยะห่างกันประมาณ คืบเศษ มัดด้วยลวดให้แน่ วางราบบนพื้นเมื่อวางแผนงานออกแบบบนแผงว่า ควรเป็นภาพอะไร การออกแบบในสมัยก่อน ออกแบบเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ ศาสนาพุทธ เช่น พุทธประวัติ สัญลักษณ์ที่เป็นสิริมงคล เป็นต้น

ประเพณีไทย ไหลเรือไฟ

ปัจจุบันได้มีการออกแบบให้เข้ากับเหตุการณ์ เมื่อได้ภาพก็เริ่มทำลวดลายของภาพ โดยส่วนที่จะก่อให้เกิดลายนั้น เป็นไม้ไผ่อันเล็กๆ และลวดดัดให้เป็นลายตามที่ต้องการ แล้วใช้ผ้าจีวรเก่าๆ มาฉีกเป็นริ้ว ๆ ชุบน้ำมันยาง (ปัจจุบันเปลี่ยนมาเป็นใช้น้ำมันโซล่า,ดีเซล แทนการใช้น้ำมันยาง) เมื่อชุบแล้วก็นำไปตากนาน ๖ – ๗วัน หรือ ไม่ตากก็ได้ แล้วนำมาพันกับเส้นลวดจนทั่วและมีริ้วผ้าเส้นเล็ก ๆ วางแนบ เป็นแนวยาว ทำหน้าที่เป็นสายชนวน สำหรับจุดไฟ เมื่อเรียบร้อยนำไปปักไว้กลางแพ โดยผูกติดกับไม้ไผ่ขนาดใหญ่ ที่เป็นฐาน เมื่อจุดไฟใส่โครงสร้างเปลวไฟจะลุกล่ามเป็นรูปร่างตามโครงสร้างนั้นๆ ปล่อยให้เรือนั้นไหลไปตามแม่น้ำ หากกระทำในช่วงมืดค่ำ จะช่วยสร้างความวิจิตรสวยงามให้กับเรือไฟเป็นอย่างมาก

ประเพณีไทย ไหลเรือไฟ

ในช่วงเช้าจะมีการประกอบการกุศลโดยการไปทำบุญตักบาตร จนถึงมีการถวายภัตตาหารเพลแล้ว เลี้ยงญาติโยมที่มาในช่วงบ่าย มีการละเล่นต่าง ๆ เพื่อความสนุกสนาน รวมทั้งมีการรำวงเป็นการฉลองเรือไฟ พอประมาณ ๕ – ๖ โมง เย็น หรือตอนพลบค่ำ มีการสวดมนต์รับศีลและฟังเทศน์ ถึงเวลาประมาณ ๑๙ – ๒๐ นาฬิกา ชาวบ้านจะนำของกิน ผ้าเครื่องใช้ ขนม ข้าวต้มมัด กล้วย อ้อย หมากพลู บุหรี่ฯลฯ ใส่ลงในกระจาดบรรจุไว้ในเรือไฟ ครั้งถึงเวลาจะจุดไฟให้เรือสว่าง แล้วปล่อยเรือให้ลอยไปตามแม่น้ำ

ประเพณีไทย ไหลเรือไฟ

จังหวัดที่เคยจัดประเพณีไหลเรือไฟอย่างเป็นทางการ ได้แก่ จังหวัดศรีสะเกษ สกลนคร นครพนม หนอง เลย มหาสารคาม และ อุบลราชธานี

ขอบคุณภาพประกอบจาก dmc.tv และ esanclick.com

Leave a reply